Þjónustusett

Fjöðrun mótorhjóla útskýrð:
Hugtökin einfölduð

Fyrir mörgum ökumönnum er fjöðrun mótorhjóla hulin ráðgáta. Þótt það sé auðvelt að sjá að hreyfingin upp og niður stafi af gorminum, þá skilja flestir ökumenn ekki töfrana sem eiga sér stað að innan og hvað það er sem raunverulega skilur á milli góðrar og síðri fjöðrunar. Það er ekki bara mikilvægt að þekkja þessa mikilvægu hluta, heldur mun það líka hjálpa þér að verða betri og öruggari ökumaður til lengri tíma litið.

Hvernig virkar fjöðrun mótorhjóla?

Bæði afturdeyfa og fjöðrunarhluta framgaffla má skipta niður í tvo meginhluta. Einfalt hlutverk gormsins er að bera þyngdina og taka á sig högg frá ójöfnum og öðrum göllum á veginum. Hlutverk deyfisins er að eyða orkunni sem myndast þegar gormurinn þjappast saman og teygist svo aftur (venjulega kallað þjöppun og frákast). Hin fullkomna fjöðrun er þannig að þú botnar sjaldan, en hún gefur þér samt ekki of harkalega tilfinningu í akstri. Þetta snýst líka um hversu vel fjöðrunin gerir hjólbarðanum kleift að haldast við jörðina, sem gefur þér eins mikið grip og mögulegt er.

Gormar

Gormurinn er að mestu úr vöðuðu stáli og eiginleikar hans ráðast af stífni hans. Stífni (e. rate) er sá kraftur sem þarf til að þjappa gorminum saman, mældur í pundum á tommu. Sem dæmi þarf 100 pund til að þjappa gormi með 100 pund/tommu stífni. Það þarf 100 punda kraft fyrir hverja tommu af þjöppun. Þannig þyrfti 200 pund til að þjappa þessum gorm um 2 tommur. Það kallast línulegur gormur. Stigvaxandi gormar gera einum gormi kleift að hafa mismunandi stífni. Sem dæmi, ef upphafsstífni er 100 pund fyrir fyrstu tommuna, gæti önnur tomman krafist 120 punda til viðbótar, og sú þriðja 150 punda. Þessi stigvaxandi stífni gerir gorminum kleift að gleypa bæði litlar ójöfnur og stór högg án þess að botna.

Deyfar

Nú þegar mótorhjólið hefur „tekið“ högg, hefur samþjappaði gormurinn geymt orku höggsins. Án deyfis myndi sú orka losna í miklum frákastskrafti, þar sem gormurinn teygist út fyrir sína kyrrstöðulengd og endurtekur ferlið þar til orkan er uppurin, sem veldur stjórnlausu hoppi. Án deyfis myndi hjólið einfaldlega hoppa eftir veginum. Lausnin er að nota deyfi. Hreyfing gormsins færist yfir í olíuna og breytist þar í hita.

Forkerfa gorms

Forkerfa gorms (e. preload) er það hugtak í fjöðrun sem oftast er misskilið. Forkerfan er samþjöppun gormsins á meðan fjöðrunarhlutinn er í fullri útgjöf. Ímyndaðu þér afturdeyfi sem hefur verið fjarlægður af hjóli. Hann er alveg teygður og þyngdarlaus, en snittaður kragi þjappar gorminum saman um nokkra millimetra. Það er forkerfa. Forkerfan þjappar gorminum til að auka þann þunga sem þarf til að fjöðrunin byrji að hreyfast. Hún breytir einnig kraftinum sem þarf til að botna fjöðrunina, en hún breytir hins vegar ekki stífni gormsins.

Sig

Deyfar vinna í báðar áttir. Ef allar hindranir á veginum væru ójöfnur upp á við, þyrftu deyfar aðeins að sjá um þjöppun. Því miður krefjast holur og aðrar gjár í veginum þess að deyfirinn teygist samstundis í hina áttina, sem er frákast. Með öðrum orðum verður deyfirinn að vera tilbúinn til að þjappast eða teygjast samstundis til að forðast að ökumaðurinn finni fyrir höggi. Svo, hvernig leysir þú það?

Sigið kemur til bjargar!

Sig er það þegar deyfir þjappast lítillega undir þyngd hjólsins og ökumannsins áður en hann er beðinn um að vinna. Flestir deyfar eru með stillingum fyrir forkerfu til að stilla sigið. Laust sig (e. free sag) er hversu mikið hjólið „sígur“ undan eigin þyngd. Laust sig er mælt frá miðju afturöxuls að völdum stað fyrir ofan öxulinn (til dæmis brettafestingu). Hjólið er tekið af standinum og aðstoðarmaður heldur því uppréttu. Með því að lyfta afturendanum (lyfta hjólinu upp um brettið eða grindina eins langt og hægt er) losnar um deyfana og hægt er að mæla laust sig.

Sig með ökumanni (e. rider sag) er mælt með ökumanninn á hjólinu (í öllum útbúnaði) og einn eða tvo aðstoðarmenn til að styðja við það. Miðja afturöxuls er mæld aftur að sama stað. Mismunurinn á þessum tveimur mælingum er heildarsigið þitt. Almennt ætti sigið að vera um 1/3 af heildarfjöðrunarvegalengd hjólsins. Þannig að ef hjólið þitt er með 12 tommu fjöðrunarvegalengd, þá ætti sigið með ökumanni að vera 4 tommur (4 x 3 = 12). En þetta fer eftir notkun, aukafarangri og vali ökumanns. Skoðaðu handbókina þína fyrir nákvæmar mælingar á sigi.