Fjöðrun

Fjöðrun mótorhjóla útskýrð:
Hugtökin útskýrð á einfaldan hátt

Mörgum ökumönnum finnst hvernig fjöðrun mótorhjóla virkar vera hulin ákveðinni dulúð. Þótt það sé auðséð að hreyfingin upp og niður stafi af gorminum, skilja flestir ökumenn ekki þau „töfrabrögð“ sem eiga sér stað að innan og hvað það er sem raunverulega gerir gæfumuninn á góðri og síðri fjöðrun. Það er ekki aðeins mikilvægt að þekkja þessa mikilvægu hluta, heldur mun það einnig hjálpa þér að verða betri ökumaður og líða betur á hjólinu til lengri tíma litið.

Hvernig virkar fjöðrun mótorhjóls?

Bæði afturdeyfa og fjöðrunarhluta framgaffalsins má skipta niður í tvo meginhluta. Einfalt hlutverk gormsins er að bera þyngdina og gleypa högg frá ójöfnum á veginum. Hlutverk deyfisins er að eyða orkunni sem myndast þegar gormurinn þjappast saman og teygist svo aftur (venjulega kallað þjöppun og frákast). Hin fullkomna fjöðrun er sú þar sem þú botnar sjaldan, en hún gefur þér samt ekki of harða akstursupplifun. Þetta snýst líka um hversu vel fjöðrunin leyfir dekkinu að halda snertingu við jörðina, sem gefur þér eins mikið grip og mögulegt er.

Gormar

Gormurinn er að mestu úr vönduðu stáli og einkennist af stífni sinni (rate). Stífnin er sá kraftur sem þarf til að þjappa gorminum, mældur í lbs á tommu. Til dæmis þarf 100 lbs til að þjappa gormi með stífnina 100 lbs/tommu. 100 lbs af krafti þarf fyrir hverja tommu af þjöppun. Þannig þyrfti 200 lbs til að þjappa þessum gorm um 2 tommur. Þetta er kallað línulegur gormur. Progressive-gormar gera einum gormi kleift að hafa mismunandi stífni. Til dæmis, ef upphafsstífnin er 100 lbs fyrir fyrstu tommuna, gæti önnur tomman krafist 120 lbs til viðbótar. Og þriðja tomman gæti þurft 150 lbs. Þessi Progressive-eiginleiki gerir gorminum kleift að gleypa bæði litlar ójöfnur og stór högg án þess að botna.

Deyfar

Nú þegar mótorhjólið þitt hefur „tekið“ ójöfnu, hefur gormurinn sem þjappaðist saman geymt orku höggsins. Án deyfis myndi orkan losna í miklu frákasti, þannig að gormurinn teygist út fyrir sína kyrrstöðulengd og endurtekur það ferli þar til orkan er uppurin, sem veldur stjórnlausu hoppi. Með aðeins gorm myndi hjólið skoppa eftir veginum. Lausnin er að nota deyfi. Hreyfing gormsins flyst yfir í olíuna og eyðist sem hiti.

Forálag gorms

Forálag gorms (spring preload) er það hugtak í fjöðrun sem oftast er misskilið. Forálag er þjöppun gormsins á meðan fjöðrunarbúnaðurinn er alveg útteygður. Ímyndaðu þér afturdeyfi sem hefur verið fjarlægður af hjóli. Hann er alveg útteygður og án álags, en snittaður kragi þjappar gorminum saman um nokkra millimetra. Það er forálag. Forálag þjappar gorminum til að auka það álag sem þarf til að fjöðrunin byrji að hreyfast. Það breytir líka þeim krafti sem þarf til að botna fjöðrunina. Það breytir ekki stífni gormsins.

Sig

Deyfar vinna í báðar áttir. Ef allar ójöfnur væru hnútar á veginum þyrftu deyfar aðeins að sjá um þjöppun. Því miður krefjast holur og aðrar gjár í veginum þess að deyfirinn teygist samstundis í hina áttina, sem er frákast. Með öðrum orðum verður deyfirinn að vera tilbúinn að þjappast eða teygjast samstundis til að forðast að hrista ökumanninn. Svo, hvernig tæklum við það?

Sig bjargar málunum!

Sig (sag) er þegar deyfir þjappast örlítið undir þyngd hjólsins og ökumannsins áður en hann þarf að vinna. Flestir deyfar eru með stillingu fyrir forálag til að stilla sigið. Kyrrstöðusig (free sag) er hversu mikið hjólið „sígur“ undan eigin þyngd. Kyrrstöðusig er mælt frá miðju afturöxuls að völdum stað fyrir ofan öxulinn (til dæmis brettafestingu). Hjólið er tekið af standinum og aðstoðarmaður heldur því uppréttu. Með því að lyfta afturendanum (lyftu hjólinu eins hátt og þú getur upp á brettinu eða farangursberanum) losnar álagið af deyfunum og hægt er að mæla kyrrstöðusigið.

Ökumannssig er mælt með ökumanninn á hjólinu (í öllum búnaði) og einn eða tvo aðstoðarmenn til að styðja við það. Fjarlægðin frá miðju afturöxuls að sama stað er mæld aftur. Mismunurinn á þessum tveimur mælingum er þitt raunverulega sig. Almennt séð ætti sigið að vera um 1/3 af heildarfjöðrunarsviði hjólsins. Þannig að ef hjólið þitt er með 12 tommu fjöðrunarsvið, þá ætti ökumannssigið að vera 4 tommur (4 X 3 = 12). En þetta fer eftir notkun, aukafarangri og óskum ökumanns. Skoðaðu handbókina þína fyrir nákvæmar mælingar á sigi.