Gormar

Fjöðrun mótorhjóla útskýrð:
Hugtökin einfölduð

Margir ökumenn velta því fyrir sér hvernig fjöðrun mótorhjóla virkar. Þótt auðvelt sé að sjá að hreyfingin upp og niður stafar af gorminum, skilja flestir ekki vísindin sem eiga sér stað að innan og hvað það er sem raunverulega skilur á milli góðrar og síðri fjöðrunar. Það er ekki bara mikilvægt að þekkja þessa hluti, heldur mun það líka hjálpa þér að verða betri og öruggari ökumaður til lengri tíma litið.

Hvernig virkar fjöðrun á mótorhjólum?

Bæði afturdeyfa og fjöðrunarbúnað í framgaffli má skipta niður í tvo meginhluta. Einfalt hlutverk gormsins er að bera þyngdina og taka á sig högg frá holum og öðrum ójöfnum á veginum. Hlutverk deyfisins er að eyða orkunni sem myndast þegar gormurinn þjappast saman og teygist svo aftur (venjulega kallað samþjöppun og frákast). Hin fullkomna fjöðrun er þannig að þú botnar sjaldan, án þess þó að aksturinn verði of harður. Þetta snýst líka um hversu vel fjöðrunin gerir hjólbarðanum kleift að halda sambandi við jörðina, sem gefur þér eins mikið grip og mögulegt er.

Gormar

Gormar eru að mestu vafðir úr stáli og eiginleikar þeirra ráðast af gormastuðlinum. Gormastuðullinn er sá kraftur sem þarf til að þjappa gorminum, mældur í pundum á tommu. Til dæmis þarf 100 pund til að þjappa gormi með 100 pund á tommu gormastuðul. Það þarf 100 punda kraft fyrir hverja tommu af samþjöppun. Þannig þyrfti 200 pund til að þjappa þessum gorm um 2 tommur. Þetta kallast línulegur gormur. Stighækkandi gormar gera einum gormi kleift að hafa mismunandi stuðla. Til dæmis, ef upphaflegi stuðullinn er 100 pund fyrir fyrstu tommuna, gæti önnur tomman krafist 120 punda til viðbótar. Og þriðja tomman gæti þurft 150 pund. Þessi stighækkandi eiginleiki gerir gorminum kleift að gleypa bæði litlar ójöfnur og stór högg án þess að botna.

Deyfar

Nú þegar mótorhjólið þitt hefur farið yfir ójöfnu, hefur samþjappaði gormurinn geymt orku höggsins. Án deyfis myndi orkan losna í miklu frákasti, sem teygir gorminn út fyrir hans venjulegu lengd og endurtekur hringrásina þar til orkan er uppurin, sem veldur því að hjólið hoppar stjórnlaust. Ef aðeins væri gormur til staðar myndi hjólið þitt skoppa eftir veginum. Lausnin er að nota deyfi. Hreyfing gormsins flyst yfir í olíuna og eyðist sem hiti.

Forkreppa gorma

Forkreppa er það hugtak í fjöðrun sem oftast er misskilið. Forkreppa er samþjöppun gormsins á meðan fjöðrunarbúnaðurinn er að fullu útteygður. Ímyndaðu þér afturdeyfa sem hefur verið fjarlægður af hjóli. Hann er alveg teygður og þyngdarlaus, en snittaður kragi þjappar gorminum saman um nokkra millimetra. Það er forkreppa. Forkreppa þjappar gorminum til að auka þann kraft sem þarf til að fjöðrunin byrji að hreyfast. Hún breytir einnig kraftinum sem þarf til að botna fjöðrunina. Hún breytir hins vegar ekki gormastuðlinum.

Sig

Deyfar vinna í báðar áttir. Ef allar hindranir á veginum væru hnútar, þyrftu deyfar aðeins að sjá um samþjöppun. Því miður krefjast holur og aðrar gjár á veginum þess að deyfirinn teygist samstundis í hina áttina, sem er frákast. Með öðrum orðum verður deyfirinn að vera tilbúinn að þjappast saman eða teygjast út samstundis til að forðast að hrista ökumanninn. Svo, hvernig bregstu við því?

Sigið bjargar málunum!

Sig er þegar deyfir þjappast aðeins saman undir þyngd hjólsins og ökumannsins áður en hann þarf að vinna. Flestir deyfar eru með stillingum fyrir forkreppu til að stilla sigið. Kyrrstöðusig (free sag) er hversu mikið hjólið „sest“ undir eigin þyngd. Kyrrstöðusig er mælt frá miðju afturáss að völdum stað fyrir ofan ásinn (til dæmis brettafestingu). Með hjólið niðri af standinum heldur aðstoðarmaður því uppréttu. Með því að lyfta afturendanum vel (lyfta hjólinu upp á brettinu eða farangursberanum eins langt og hægt er) losnar álagið af deyfunum og hægt er að mæla kyrrstöðusigið.

Sig með ökumanni er mælt með ökumanninn á hjólinu (í öllum búnaðinum líka) og einn eða tvo aðstoðarmenn til að styðja við það. Fjarlægðin frá miðju afturáss er mæld aftur á sama stað. Mismunurinn á mælingunum tveimur er heildarsigið þitt. Almennt séð ætti sigið að vera um 1/3 af heildarfjöðrunarsviði hjólsins þíns. Þannig að ef hjólið þitt er með 12 tommu fjöðrun, þá ætti sigið með ökumanni að vera 4 tommur (4 x 3 = 12). En þetta veltur á notkun, aukafarangri og óskum ökumanns. Skoðaðu handbókina þína fyrir nákvæmar mælingar á sigi.