Margir ökumenn leiða hugann sjaldan að blöndungi mótorhjólsins fyrr en vandamál koma upp. Þetta gerist yfirleitt með eldri blöndunga eða þá sem hefur ekki verið sinnt nægilega vel. Þú gætir til dæmis tekið eftir því að blöndungurinn þarfnast skoðunar vegna þess að viðbragð inngjafarinnar er lélegt. Einnig gæti verið að vélin gangi of hátt í lausagangi. Mikill svartur reykur getur bent til þess að blöndungurinn gangi of feitt, en ef blandan er of mögur – það er of lítið eldsneyti miðað við loft – getur það valdið bankhljóðum í vélinni. Að auki geta vandamál í blöndungi stundum valdið aukinni eldsneytiseyðslu, þar sem eina merkið er að þú þarft að taka eldsneyti oftar en venjulega.

Því er þess virði að vita meira um blöndunginn, hvernig hann virkar og hvað þú þarft að gera til að halda honum í toppstandi. Í þessum ítarlega leiðarvísi um blöndunga fyrir mótorhjól finnurðu allt sem þú þarft að vita, svo þú lendir vonandi aldrei í vandamálum sem fylgja biluðum eða vanhirtum blöndungum. Lestu áfram til að læra meira.

Hvað er blöndungur?

Blöndungur er vélrænn búnaður sem er oft hluti af vél hjólsins, sérstaklega á eldri gerðum. Hann er staðsettur rétt fyrir framan brennsluhólfið og blandar saman eldsneyti og lofti áður en það er kveikt í því. Þetta er mikilvægt því allar sprengihreyfilsvélar þurfa rétt magn af lofti og eldsneyti til að ganga vel. Of mikið eldsneyti miðað við loft kallast að vélin gangi of feitt, en hið gagnstæða – of mikið loft og of lítið eldsneyti – kallast að hún gangi of magurt.

Hvernig virkar blöndungur?

Blöndungurinn blandar lofti og eldsneyti saman og sendir blönduna í vélina til brennslu. Þegar þú snýrð inngjöfinni streymir meira loft inn í blöndunginn í gegnum þrengingu (venturi). Á sama tíma er eldsneyti geymt í flothúsi. Þegar loftflæði eykst vegna inngjafarinnar sogast samsvarandi magn af eldsneyti úr flothúsinu. Þannig helst jafnvægi í blöndunni óháð því hversu mikið er gefið í. Þessu ferli má þó breyta tímabundið með innsogi (choke), sem þvingar meira eldsneyti inn í blönduna.

Eru öll mótorhjól með blöndung?

Ekki eru allar gerðir mótorhjólavéla með blöndung. Margar nútíma vélar eru með rafræna innspýtingu (EFI) í staðinn. Þessi kerfi sinna sama hlutverki og vélrænir blöndungar en gera það sjálfvirkt og með nákvæmari hætti miðað við mismunandi aðstæður. Sum EFI-kerfi stilla eldsneytisblönduna til dæmis ef þú ekur í mikilli hæð yfir sjávarmáli eða ef það er mjög heitt úti.

Innspýting hefur að mestu leyst blöndunga af hólmi í nýrri hjólum því hún þykir skila betri nýtingu. Það er þó aðeins hluti af sannleikanum, því mikið veltur á því hversu vel blöndungnum er viðhaldið. Margir framleiðendur telja innspýtingarkerfi einnig umhverfisvænni þar sem þau draga úr óæskilegum útblæstri. Að auki geta þau dregið úr eldsneytiseyðslu.

Samt sem áður er blöndungur oft besti kosturinn fyrir hjól með minna vélarrými. Mörg hjól undir 250cc nota enn blöndunga, svo sem 125cc hjól sem má aka á byrjendaréttindum, auk margra utanvega- eða trailhjóla. Sum ný borgarhjól sem ekki eru hönnuð fyrir langferðir nota þá einnig. Þar sem lágt verð er lykilatriði treysta framleiðendur enn á þessa reyndu tækni.

Einnig eru hjól framleidd fyrir tíma innspýtingar yfirleitt með blöndunga. Að jafnaði eru hjól framleidd fyrir árið 2000 með blöndunga. Sum nýrri hjól sem eiga að líta út og virka eins og klassísk hjól eru líka búin blöndungum vegna þess að það er það sem ákveðinn hópur eigenda vill.

Hlutar blöndungsins

Dæmigerður blöndungur samanstendur af nokkrum hlutum. Fyrst er það flothúsið sem virkar sem eldsneytisforðabúr. Blöndungurinn notar það til að fá nákvæmlega rétt magn af eldsneyti. Stútar – stundum kallaðir nálstútar – stýra flæði eldsneytis og lofts og blanda þeim saman í réttum hlutföllum.

Inngjöfin stýrir loftflæði og hraða vélarinnar. Sumir blöndungar eru með sleðagjöf en aðrir með spjaldloka. Það er þó mikilvægara að skilja hvað inngjöfin gerir en hvernig hún er hönnuð. Báðar gerðir opnast þegar óskað er eftir meira afli, sem hleypir meira lofti inn í blöndunginn. Þetta loftflæði skapar undirþrýsting sem dregur meira eldsneyti með sér. Þannig myndast meira afl í vélinni. Þegar þú snýrð inngjöfinni ertu í raun að stýra því hvernig blöndungurinn vinnur, en ekki vélin sjálf.

Að lokum eru sumir blöndungar með innsog. Með því að nota innsogið eykurðu hlutfall eldsneytis í blöndunni tímabundið. Þú gætir þurft á því að halda ef hjólið hefur staðið lengi eða ef það er kalt úti þegar þú ræsir það. Þegar vélin hefur gengið í nokkrar mínútur ættirðu að loka innsoginu til að koma í veg fyrir óþarfa eyðslu eða að vélin „drukni“.

Hvernig á að þrífa blöndunginn

Óhreinir blöndungar valda vandamálum eins og erfiðri ræsingu, mikilli eyðslu og ójöfnum lausagangi. Oft dugar einföld hreinsun til að ráða bót á þessu. Til að byrja með þarftu að fjarlægja blöndunginn af hjólinu. Hér að neðan geturðu lesið um hvar hann er staðsettur og hvernig þú kemst að honum.

Ráð: Gott er að hafa í huga að blöndungurinn þarf að fara aftur á nákvæmlega sama stað og hann var, nema auðvitað hreinn. Það hjálpar mikið að taka myndir af honum áður en hann er fjarlægður, með öllum klemmum, loftinntökum og eldsneytistengingum.

Þegar blöndungurinn er kominn af er ráðlegt að þrífa hann að utan. Til eru sérhæfð hreinsiefni fyrir blöndunga sem henta fullkomlega í verkið. Hægt er að nota bremsuhreinsi eða alhliða hreinsiefni, en sérhæfð vara er alltaf betri. Úðaðu efninu yfir tækið. Skrúfaðu svo óhreinindin af með litlum bursta – gamall tannbursti virkar vel. Láttu blöndunginn þorna eða blástu hann þurran með þrýstilofti. Strjúktu yfir hann með hreinni tusku áður en þú setur hann aftur á.

Ef þú vilt þrífa innri hluta blöndungsins þarftu hreint vinnusvæði svo óhreinindi komist ekki inn í hann. Byrjaðu á því að skrúfa flotskálina af neðanverðum blöndungnum. Þá geturðu tekið út flotið, nálarlokann og flotpinnann til að þrífa hvern hluta fyrir sig. Í sumum blöndungum er líka hægt að skrúfa stútana úr – lausagangsstútinn og aðalstútinn. Eftir það er stundum hægt að komast að blandnálinni og þindinni.

Þegar þessir hlutar hafa verið fjarlægðir geturðu úðað hreinsiefni inn í blöndunginn. Notaðu fínan vír til að ná til allra rása, en farðu varlega þar sem auðvelt er að skemma viðkvæma hluta. Leggðu hlutina sem þú fjarlægðir í bleyti í hreinsiefninu. Blástu allt þurrt, líka að innan, til að fjarlægja allar leifar áður en þú setur blöndunginn saman og aftur í hjólið.

Hvar er blöndungurinn á mótorhjólinu?

Það er eitt að vita hvernig á að þrífa blöndunginn, en annað að finna hann. Leitaðu að soggrein vélarinnar. Blöndungurinn er yfirleitt staðsettur á milli hennar og loftsíunnar. Á flestum hjólum eru þessir hlutar undir bensíntanknum, svo það ætti að vera frekar auðvelt að finna hann. Hjól með marga strokka geta verið með fleiri en einn blöndung – einn fyrir hvern strokk – en það er ekki alltaf raunin, sérstaklega á minni hjólum.

Ef þú ert enn óviss um hvar blöndungurinn er skaltu fylgja þessum skrefum:

• Slökktu á vélinni og aftengdu rafgeyminn, byrjaðu á mínusskautinu.

• Skrúfaðu sætið af og lyftu því upp, en gættu þess að hjólið standi stöðugt.

• Aftengdu bensínslönguna og gættu þess að leka ekki eldsneyti, svo þú getir fjarlægt bensíntankinn – eftir gerð hjólsins gætirðu líka þurft að aftengja aðra hluti, eins og undirþrýstingsslöngur.

• Skrúfaðu bensíntankinn af og fjarlægðu hann.

• Nú ættirðu að sjá blöndunginn: þetta er málmtæki nálægt soggreininni með inngjafarkaplum, gúmmíhulsunum og flotskál að neðan.

Hversu oft á að þrífa blöndunginn?

Ef þú ekur mikið á drullugum slóðum eða rykugum vegum er líklegt að blöndungurinn óhreinist hraðar. Ef hjólið hefur staðið lengi getur bensínið í blöndungnum einnig skemmst, sem veldur útfellingum. Almennt ættirðu að þrífa blöndunginn með viðeigandi hreinsiefni um það bil einu sinni á ári eða á 10.000 mílna fresti.

Athugaðu að ef þú notar eldsneyti sem blandað er með etanóli gætirðu þurft að þrífa blöndunginn oftar. Etanól dregur í sig meiri raka en venjulegt bensín, sem getur leitt til stíflna vegna útfellinga með tímanum. Etanól er líka tærandi, sem er önnur góð ástæða til að þrífa blöndunginn oftar.

Hvernig á að stilla blöndunginn

Þú getur stillt blöndunginn bæði fyrir og eftir þrif. Flestir kjósa þó að þrífa hann og setja hann aftur í áður en stillt er. Það er vegna þess að stilling á óhreinum blöndungi getur stundum falið alvarlegri undirliggjandi bilanir. Með því að stilla nýþrifinn blöndung færðu bestu niðurstöðuna. Svona ferðu að:

• Ekki stilla kaldan blöndung. Láttu hjólið ganga í lausagangi í nokkrar mínútur eða farðu í stuttan rúnt til að hita það upp.

• Næst skaltu stilla lausaganginn samkvæmt handbók hjólsins. Þetta er yfirleitt á bilinu 1.500 til 2.500 snúningar á mínútu, eftir gerð hjólsins. Þú gerir þetta með því að snúa lausagangsskrúfunni á hlið blöndungsins. Réttsælis eykur snúninginn en rangsælis lækkar hann.

• Það er önnur skrúfa sem stýrir blöndu lofts og eldsneytis. Þegar þú hefur fundið hana geturðu stillt hversu „feit“ blandan er. Réttsælis snúningur gerir blönduna magrari, en rangsælis snúningur eykur magn eldsneytis.

• Til að fínstilla blönduna skaltu snúa skrúfunni rangsælis þar til vélin drepst næstum því á. Snúðu henni þá í hina áttina þar til lausagangurinn er jafn – fjórðungs snúningur til baka er yfirleitt nóg til að finna rétta jafnvægið.

• Til að stilla viðbragð inngjafarinnar gætirðu þurft að endurstilla lausagangsskrúfuna samkvæmt 1. skrefi. Þegar vélin er í lausagangi skaltu gefa aðeins í. Vélin ætti að fara mjúklega aftur í réttan lausagang án þess að hósta eða ganga of lengi hátt. Ef svo er ekki skaltu endurtaka ferlið þar til viðbragðið er rétt.

• Að lokum skaltu fara í stuttan rúnt og skoða svo kveikjukertin, en það hjálpar þér að meta hvernig blöndungurinn vinnur. Ef kertið er svart er blandan enn of feit. Ef það er hvítt er hún of mögur. Ljósbrúnn litur gefur til kynna að þú hafir stillt blöndunginn fullkomlega.

Hvernig á að fjarlægja blöndunginn

Fylgdu skrefunum hér að ofan til að finna blöndunginn. Þegar það er búið skaltu fylgja þessum skrefum til að fjarlægja hann.

• Þegar sætið og bensíntankurinn eru komin af gætirðu þurft að fjarlægja loftsíuhúsið til að komast betur að blöndungnum. Í sumum tilfellum dugar að losa klemmurnar sem halda því.

• Notaðu töng til að aftengja bensínslönguna ef þú hefur ekki þegar gert það. Notaðu bakka til að grípa dropa sem kunna að leka úr henni.

• Aftengdu allar undirþrýstingsslöngur eða sogrör sem tengjast blöndungnum.

• Gættu að staðsetningu inngjafar- og innsogskaplanna, því þú þarft að tengja þá aftur á sama stað.

• Losaðu klemmurnar sem halda blöndungnum og hreyfðu hann varlega þar til hann losnar.

• Fjarlægðu blöndunginn án þess að beita miklu afli og lokaðu fyrir inntökin svo óhreinindi komist ekki inn í hann.

• Nú er blöndungurinn tilbúinn til yfirferðar eða viðgerðar.

Hvernig á að setja blöndunginn aftur saman

Þegar þú setur saman blöndung sem hefur verið tekinn í sundur til þrifa er mikilvægt að vinna í öfugri röð. Með öðrum orðum: síðasti hlutinn sem þú fjarlægðir á að vera sá fyrsti sem þú setur aftur í. Það er mjög mikilvægt að fjarlægja allt hreinsiefni úr tækinu, til dæmis með þrýstilofti. Settu alla hluti aftur í og gættu þess að engin óhreinindi hafi komist á þá af vinnuborðinu. Síðasti hlutinn sem þú tengir er flotskálin.

Þegar blöndungurinn er tilbúinn skaltu setja hann aftur á sinn stað og herða klemmurnar á milli vélarinnar og loftsíuhússins. Þú þarft að tengja inngjöfina og innsogið aftur, ásamt bensínslöngunni og loftinntakinu. Myndir af því hvernig allt leit út áður en þú byrjaðir geta verið ómetanlegar á þessu stigi, sérstaklega ef þú hefur ekki gert þetta áður.

Samantekt: Helstu atriði um blöndunga

Að kunna að viðhalda og komast að blöndungi mótorhjólsins snýst ekki bara um að leysa vandamál varðandi afköst. Þetta snýst líka um að viðhalda verðmæti hjólsins til framtíðar. Jafnvel þótt þú sért vanur því að þrífa blöndunginn reglulega er gott að geta greint algeng vandamál sem gætu komið upp. Allt frá stífluðum stútum til aukinnar eyðslu og óstöðugs lausagangs eru merki um að blöndungurinn þarfnist skoðunar sem fyrst.

Þrif á blöndungi hjálpa til við að forðast mörg algeng vandamál, sérstaklega eftir að hjólið hefur staðið lengi eða ef því hefur verið ekið við erfiðar aðstæður. Þetta viðhald er sérstaklega gagnlegt ef þú ekur á rykugum stöðum þar sem fínar agnir geta komist inn í loftinntakið. Þeir sem nota eldsneyti með etanólblöndu munu einnig komast að því að tíðari þrif á blöndungi eru þeim í hag.

Auk þess er mikilvægt að nota rétt verkfæri. Venjuleg handverkfæri duga til að fjarlægja sætið og bensíntankinn og skrúfjárn dugar oft til að stilla blöndunginn. Hins vegar geta sérhæfður blöndungshreinsir og þrýstiloft skipt sköpum fyrir lokaniðurstöðuna. Sömuleiðis gerir það verkið bæði öruggara og auðveldara að gæta að öryggi, svo sem með því að aftengja rafgeyminn og tæma bensínslöngur almennilega.

Með því að sinna fyrirbyggjandi viðhaldi og þekkja fyrstu merki þess að blöndungurinn sé óhreinn eða vitlaust stilltur lengirðu líftíma hjólsins. Fyrir marga mótorhjólamenn sem elska klassísk hjól er gott viðhald á blöndungi eitthvað sem aldrei má gleymast.